Tin tức Vật Lý

[kupi8]

Phát minh ra tia X

Roentgen tên đầy đủ là Wilhelm Conrad Roentgen, sinh năm 1845, tại Lenep - CHLB Đức.
Thế kỷ thứ XIX là thời đại của ông. Thời đó, động cơ hơi nước được coi là phát minh kiệt xuất của nhân loại, kế đó là những sáng chế tiêu biểu như: xe đạp, máy quay đĩa, điện thoại, điện ảnh… Những môn khoa học cơ bản như: Toán, Lý, Hóa, Sinh… vẫn còn biệt lập nhau và cách nhau rất xa. Những kiến thức lý thuyết còn phát triển chậm, cho nên, nhà nghiên cứu, trước hết, phải là nhà thực nghiệm giỏi.
ở vào thời kỳ này, nhất là vào những năm 1890, các nhà vật lý tên tuổi đổ xô vào tìm hiểu phát minh mới của Faraday và Hittorf và “Hiện tượng phóng điện trong không khí loãng”. Tia điện khi đó là đề tài hấp dẫn, là “mốt” theo đuổi của nhiều nhà khoa học, trong đó có Roentgen.

Kể từ tối ngày 7/11/1895, phòng thí nghiệm Viện Vật lý thuộc trường Đại học Tổng hợp Wurtzbourg (cách Berlin 300 km về phía tây nam), Giám đốc Roentgen “chong đèn” thâu đêm mải mê nghiên cứu dòng điện vận chuyển trong ống chân không, còn gọi là ống Crookes – Hittorf, (đó là tên của nhà vật lý kiêm Chủ tịch Hội đồng Hoàng Gia Anh và sáng chế của Crookes đã ra đời cách ngày ấy 40 năm). Roentgen có ý định làm lại các bước thí nghiệm với ống chân không này.
Một trong những thiết bị mà Roentgen rất chú ý đến là ống tia âm cực. Đó là một ống thuỷ tinh chân không có hai điện cực ở hai đầu, được cung cấp điện áp cao thế từ cuộn dây Ruhmkorff và nếu áp suất trong ống thấp, chúng sẽ taọ ra sự phát sáng huỳnh quang (phosphorescence) khi tác động bởi một chùm electron phát sinh từ âm cực.
Ông đặt một màn chắn giữa ống và tia âm cực với bản thủy tinh (trong đó có tráng một lớp hỗn hợp phát quang). Khi bật công tắc điện thì màn chắn có chứa barium plation – cyamit (ta thường gọi là Xyanuabari) đặt trước ống chân không bỗng phát ra thứ ánh sáng xanh nhè nhẹ, nhưng sao nó lại có vẻ khác lạ so với tia điện chúng ta thường biết đến ? Khi rút phích điện ra khỏi ổ cắm, ánh sáng kỳ lạ kia biến mất. Ông kiểm tra lại nơi phát sáng, tình cờ ông thấy tấm bìa tẩm platinocyanure de baryum ở đó. Ông suy đoán: có thể từ chính cái ống crookes kia đã phát ra “một cái gì đó”, rồi chính nó lại kích thích chất huỳnh quang trên màn hình.
Roentgen tự hỏi: Hay tấm bìa phát sáng ? hoặc một khúc xạ nào đó của tia điện? Hay ống nghiệm phát sáng ? Ông làm lại thí nghiệm đó bằng cách thử dùng giấy đen bịt kín ống nghiệm lại xem sao. Roentgen thốt lên: Lạ thật! Kết quả vẫn như cũ. Ông dự đoán: có thể đây là một tia rất mới. Nó xuyên qua cả giấy đen.



Bà Bertha – người vợ thân yêu của ông thấy chồng có vẻ đăm chiêu hơn mọi ngày. Ngồi ăn cơm bên nhau mà bà không dám hỏi, e ngại dòng suy nghĩ của chồng bị ngắt quãng. Cả đêm hôm đó ông không thể chợp mắt được. Ông muốn lao sang phòng thí nghiệm ngay tức khắc. Ông suy đoán miên man không sao ngủ được. Rồi đột nhiên, ông thốt lên thành lời. Phải rồi! May ra chỉ có giấy ảnh mới kiểm chứng được khả năng xuyên qua giấy đen của thứ tia mới lạ đó.
Trời vừa mới sáng, ông sang phòng thí nghiệm ngay, lấy từ trong ngăn kéo ra tập giấy ảnh mới mua. Ông bắt tay vào thí nghiệm với giấy ảnh. Rồi giao cho Marstaller – nhân viên của phòng mang đi in thành ảnh. Chỉ ít phút sau đã thấy Marstaller quay trở lại, anh tỏ ra ấp úng: “Tôi…, tôi… trót mở tung gói giấy ra làm cho chúng đen lại”. Nhưng Roentgen nhìn kỹ lại và thấy nó không đen đều. Ông quan sát kỹ hơn thì thấy: có in hình chữ nhật và ở giữa là hình tròn tựa như chiếc nhẫn. Nhìn vào trong ngăn kéo, ông thấy có một tấm bìa cứng kích thước bằng đúng hình chữ nhật kia và trên đó đặt chiếc nhẫn của ông. Ông chợt nhớ lại: Hai nhà khoa học Kelvin và Gabriel (người Anh) 15 năm về trước có lần nói đến một số tia lẫn trong tia điện. Phải chăng nó là đây ? Nhưng sao suốt 15 năm qua không ai tìm ra nó ? Ông ngồi nhìn lại tấm hình trên giấy ảnh. Rồi lại đặt lên bàn, tập trung đến cao độ để giải thích hiện tượng này.
Bertha kể lại rằng: Trong suốt thời gian chung sống với nhau, khoảng gần 25 năm bà chưa bao giờ thấy ông ấy vui vẻ, rạng rỡ đến như thế.
Gần đến ngày lễ Giáng Sinh rồi, nhưng ông vẫn quyết định thử nghiệm lại một lần nữa. Lần này, Roentgen đưa thiết bị sang phòng bên cạnh, kéo các rèm cửa lại để làm phòng tối. Gần ống nghiệm có một màn huỳnh quanh. Khi công tắc bật lên, tia lửa điện xuất hiện ngay trong ống và màn huỳnh quang lại phát sáng. Roentgen bịt ống nghiệm bằng ống giấy, rồi chuyển màn hình quay trở lại phòng thí nghiệm cũ. Ngăn cách hẳn một cánh cửa gỗ, nhưng màn huỳnh quang vẫn sáng, tuy có yếu hơn trước đôi chút.
Lần này thì ông bỏ ống giấy ra, nhưng đặt thêm một quyển sách khá dày trước màn hình. Ông thận trọng bật công tắc. Chà ! Kết quả vẫn không thay đổi. Ông mừng rỡ thật sự. Suy tính trong giây lát, một tay ông nâng màn hình lên, tay kia đưa ngay vào tầm của màn huỳnh quang. Thật là sửng sốt! Ông nhìn thấy những đốt xương bàn tay của chính mình, cả đường gân và mạch máu. Thú vị thay là bộ xương ấy đang sống, nó chuyển động theo sự điều khiển của ông. Roentgen lại tiếp tục đưa vào những vật cản khác, bằng nhiều chất liệu, cuối cùng ông rút ra kết luận: “Tia đặc biệt này có khả năng xuyên qua giấy, gỗ, vải, cao su, phần mềm của cơ thể… Nhưng không đi qua được kim loại, nhất là những kim loại có tỷ trọng lớn, không đi qua được một số bộ phận cơ thể, nhất là những bộ phận có chứa nguyên tố nặng như xương. Mặt khác, nó không bị ảnh hưởng bởi từ trường, hay điện trường, nó làm cho không khí trở nên dẫn điện hiện lên phim ảnh…”
Nhà phát minh bỗng cảm thấy cần phải chia sẻ với người vợ thân yêu của mình. Ông đặt bàn tay bà lên trên tấm kính ảnh. ống nghiệm của ông thì để ở dưới gậm bàn. Ông dăn vợ: đừng có động đậy bàn tay đang đặt ở trên bàn. Thế là pô ảnh đầu tiên bằng tia mới chưa kịp đặt tên đã được ông chụp cho chính bàn tay mềm mại của người vợ thân yêu. Tấm ảnh chưa kịp khô, Roentgen đã lấy ra cho vợ xem. Những đốt xương tay của Bertha hiện lên thật rõ nét, cả chiếc nhẫn mà bà đeo trên ngón tay trỏ nữa, chúng đều hiện lên rõ mồn một. Hôm đó là ngày 22/12/1895.
Về sau này, người ta ca ngợi tấm hình “là bản chụp hình xương người đầu tiên trong lịch sử y học”. Từ đây, nó giúp cho con người có thể thấy được cơ quan nội tạng của mình mà trước đó không có cách gì thấy được. Thành công của Roentgen làm mọi người hết sức kinh ngạc.
Gần 7 tuần đã trôi qua, ông miệt mài ở trong phòng thí nghiệm để đánh giá nhận định mô tả lại và rút ra những kết luận tổng quát về tia mới mà ông vừa tìm ra và chưa kịp đặt tên cho nó. Bắt chước các nhà toán học thường hay đặt tên cho ẩn số bằng những chữ cái, ông quyết định đặt tên cho nó là tia X (tubes X). Roentgen cố gắng viết gọn lại trong 6 trang để trình bày tại Hội đồng khoa học Vật lý – Y khoa của trường tổng hợp Wurtzbourg.
Đến khi hoàn thành báo cáo khoa học thì cũng là lúc ông nghe thấy tiếng người bước nhè nhẹ tới phòng làm việc của ông. Bertha mở cánh cửa để cho gió mùa xuân lùa vào nơi chồng làm việc. Bà nói: Anh yêu ! chúc anh một Giáng sinh hạnh phúc !. Rồi chuông từ các Thánh đường trong thành phố Berlin đổ hồi. Công trình khoa học của Roentgen cũng vừa xong, nó như được Chúa chứng giám đúng vào mùa Giáng sinh năm ấy, năm 1895, khi ông tròn 50 tuổi.
Ba ngày sau, Roentgen gửi báo cáo khoa học tới Đại học Tổng hợp Wurtzbourg. Ông cũng nhờ Franz Exner là học trò cũ của mình gửi bài tóm tắt khoa học tới các tòa báo. Chỉ vài ngày sau, các báo ở Frankfurt, ở Paris, ở St.Petecbur đã đưa tin về phát minh của Roentgen: Một thành công làm mọi người kinh ngạc, đó là chụp ảnh bằng tia X. Rồi hàng loạt báo chí của nhiều nước cũng đưa tin và họ còn phóng đại thêm lên nữa, kiểu như: “Có thể đọc được ý nghĩ trong đầu người khác”, “Có thể chớp được cảnh bất ngờ ở đằng sau ngôi nhà”… Các nhà bình luận còn suy đoán nhiều về khả năng ứng dụng của tia X quang trong tương lai…
Ngày 23/1/1896, Roentgen trình bày báo cáo khoa học tại Hội đồng Vật lý – Y khoa trường Đại học Tổng hợp Wurtzbourg trước các nhà khoa học hàng đầu về Vật lý và Y khoa của nước Đức. Báo cáo của ông đã thực sự được đánh giá cao. Để chứng minh, Roentgen đề nghị được chụp ảnh bàn tay giải phẫu tài ba của các bác sĩ Kolliker bằng X quang.
Tháng 2 năm 1896, tại Paris, nhà vật lý Oudin và bác sĩ Barthelemy đã thực nghiệm X quang tại nhà. Dựa vào nguyên lý của Roentgen, họ đã chế tạo máy chiếu X quang đầu tiên trên thế giới. Cũng tại Paris, bác sĩ Antoine Beclere đã chiếu X quang cho người nấu bếp của mình. Ông nhận thấy phổi của bà có nhiều chỗ bị mờ. Hỏi ra mới biết, trước đó bà đã bị ho ra máu. Đó là trường hợp chuẩn đoán bệnh qua X quang đầu tiên trong lịch sử y học thế giới. Antoine nói, dùng tia X quang để chuẩn đoán bệnh lao là bước tiến quan trọng trong cuộc đời nghề nghiệp của ông.
Sau lần đó, bác sĩ chuyên khoa miễn dịch nổi tiếng B.Antoine đã soạn thảo bộ giáo trình: Chuyên khoa X quang chẩn đoán và điều trị bệnh trong nội tạng người. Giáo trình ấy được giảng dạy và tồn tại cho đến ngày nay.
Người ta nhớ lại rằng: Khi Roentgen báo cáo khoa học, các thành viên trong Hội đồng khoa học Đại học Tổng hợp Wurtzbourg đã đề nghị đặt tên cho tia X là “Tia Roentgen”. Nhưng nhà bác học khiêm nhường này đã từ chối. Giảng bài cho sinh viên, ông chỉ nói: “Trong khi làm thí nghiệm với ống nghiệm Crookes – Hittorf người ta tìm thấy một loại tia mới – tia X quang…” Ông không nhắc đến tên mình là người đã phát minh ra công trình vĩ đại đó. Hoàng gia phong tước cho ông và trao tặng Huân chương Hoàng Gia, để công nhận thành công trong khoa học của ông. Thành công ấy bắt nguồn tự sự thông minh ngay từ hồi còn đi học phổ thông, vì ở cấp học này, ông chỉ học trong 18 tháng. Ông cũng chỉ cảm ơn và từ chối niềm vinh quang đó. Ông chỉ nhận một chức duy nhất là Tiến sỹ danh dự của Đại học Tổng hợp Wurtzbourg.
Năm năm sau, năm 1901, ông được trao giải Nobel về Y học, trở thành người đầu tiên trên thế giới được nhận giải Nobel. Người ta càng cảm phục ông hơn vì ông trao tặng toàn bộ số tiền thưởng khá lớn đó cho trường Tổng hợp Wurtzbourg để phát triển khoa học. Cũng phải nói thêm rằng: Kể từ khi trở thành giáo viên tại thành phố Zurich, Roentgen luôn hoạt động trong lĩnh vực Vật lý. Nhưng, những công trình của ông thời đó có tác dụng to lớn cho ngành Y học, cho nên, ông được nhận giải Nobel về Y học là vì thế.
Ngày 10/2/1923, Wihelm Roentgen qua đời. Nhưng niềm vinh quang của ông để lại trong lòng dân thì còn mãi. Tìm ra tia Roentgen đồng nghĩa với việc mang lại niềm hạnh phúc to lớn cho nhiều người bệnh, nhất là bệnh lao, căn bệnh hiểm nghèo nhất thời bấy giờ.
Ngày nay, tia X càng ngày càng có tầm quan trọng đặc biệt. ở Việt Nam, hầu như bệnh viện lớn nhỏ nào cũng có máy chiếu X quang. ước tính có khoảng 2.000 máy ở khu vực bệnh viện nhà nước và tư nhân. Không những vậy, tia X quang còn được áp dụng rộng rãi trong việc kiểm tra hành lý tại sân bay, dò tìm vết nứt khuyết tật trong ống dẫn dầu, khí, trong công nghiệp… Nay, công nghệ thông tin phát triển cùng với máy X quang đã mở ra con đường nghiên cứu cấu trúc nguyên tử rất thuận lợi.
Chỉ 6 tháng sau khi phát hiện ra tia X quang, người ta đã nhận biết được hiệu ứng độc hại của nó vì tia X phát ra một loại bức xạ ion hóa có thể gây ra tình trạng lão hóa sớm, đục thủy tinh thể, dị tật bào thai, gây đần độn ở trẻ em, ung thư da và phổi v.v… Nếu tiếp xúc trực tiếp, thường xuyên với bức xạ này trong phạm vi bán kính 7 mm mà không có yếm chì, ghế ngồi an toàn và kính chì bảo vệ sẽ rất nguy hiểm.
Nguyên lý của máy X quang đã gợi cho giáo sư vật lý người Pháp Henri Becquerel đi sâu nghiên cứu về phóng xạ. Và sau này, ông cùng Marie Cuire (người Pháp gốc Ba Lan) và Joseph John Thomson (giáo sư vật lý người Anh), đã trở thành cha đẻ về phóng xạ của nhân loại.

(P&Y Club)

[kupi8]

Đại hồng thuỷ biến nước Anh thành đảo



Nước Anh bị chia cắt khỏi lục địa lớn châu Âu sau trận lụt kinh hoàng khoảng 200.000 năm trước. Một nghiên cứu mới về con kênh nối nước này với châu Âu đã xác nhận điều đó.

Các bức ảnh tiết lộ những vết sẹo sâu trên đáy con kênh, chứng tỏ nó đã bị cắt bởi một dòng chảy lớn và đột ngột.

Các nhà khoa học cho biết dòng chảy này có thể xuất phát từ một chiếc hồ khổng lồ ở vùng là Biển Bắc ngày nay.

Một sự kiện nào đó - có lẽ là một trận động đất - đã khiến cho chiếc hồ tràn bờ và chảy xuôi xuống dưới.

Tiến sĩ Sanjeev Gupta, từ Đại học Hoàng gia London và cộng sự cho biết dòng chảy này ào ạt này có thể là một trong những trận đại hồng thuỷ đáng nhớ nhất trong lịch sử trái đất gần đây, và cung cấp một lời giải thích cho vị trí chia tách của nước Anh.

"Sự cố này, hoặc một loạt sự cố, đã làm thay đổi lịch sử nước Anh", Gupta nói. "Nếu điều đó không xảy ra, nước Anh vẫn sẽ là một bán đảo của châu Âu. Và sẽ không có nhu cầu xây kênh đào cũng như bạn lúc nào cũng có thể đi bộ từ Pháp sang Anh , như người xưa vẫn làm vậy trước khi xảy ra sự cố này".

(VnExpress)

[kupi8]

Sự sống ngoài trái đất có thể lạ hơn ta tưởng


Thay vì cần nước, sinh vật ngoài trái đất có thể sống trong biển methane lỏng. Hoặc chẳng cần năng lượng từ mặt trời, chúng có thể sống tốt nhờ axit HCL...


Các nhà khoa học phải đi theo những hướng mới nếu muốn tìm sự sống ngoài trái đất.

Khuyến cáo mới của Viện hàn lâm khoa học quốc gia Mỹ (NAS) có thể sẽ làm thay đổi mạnh mẽ các chuyến bay vũ trụ trong tương lai, trong việc tìm kiếm sự sống ở nơi khác trong hệ mặt trời.


Báo cáo kết luận rằng các nhà khoa học phải cân nhắc tới việc mở rộng danh mục các đặc điểm định nghĩa nên sự sống, trong đó bao gồm cả những dạng sống "lạ" mà các sinh vật trên trái đất không có.


Thay vì chỉ chăm chăm đào đất sao Hoả, vì ở đó từng có dấu vết của nước, NAS đề nghị các tàu thăm dò hãy tìm kiếm cả mặt trăng Titan của sao Thổ, nơi có các biển methane hay ethane.


Thực tế, báo cáo kết luận rằng Titan là ứng cử viên nặng ký nhất trong hệ mặt trời có sự sống lạ.


"Trong một thế giới carbon, sẽ có rất nhiều loại hợp chất khác nhau ở đó, và rất có thể sẽ có những hợp chất carbon tạo nên sự sống", John Baross, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.

(vnexpress)

[kupi8]

Đôi điều về cách sử dụng thuật ngữ Vật lý hiện nay

Hiện nay, các bạn trẻ sử dụng rất nhiều các từ ngữ có vẻ rất trí tuệ và mang hàm lượng kiến thức sâu sắc, tuy nhiên phần không nhỏ trong số đó là sai hoặc nhầm lẫn. Thế nên, có lẽ với từ không phổ cập, có khi ta nên trích dẫn một vài đoạn giải thích nhỏ.

Cũng rất cần cảnh giác với những tạp chí và website, vì có một số sử dụng từ ngữ không đồng nhất mặc dù chúng có ý nghĩa như nhau. Ví dụ, hiện nay, chúng ta, những người học sách giáo khoa, và những nhà Khoa học Hải ngoại dùng một số thuật ngữ hoàn toàn khác nhau. Có lẽ khác biệt lớn nhất là họ thường dùng thuật ngữ Hán Việt. Nhất là trong những lĩnh vực phức tạp như Thuyết Lượng Tử hoặc Thuyết Tương Đối. (Thời điểm ban đầu (Plank) được dịch là Sơ khởi).

Có một số thuật ngữ khác xuất phát từ những "Nhà khoa học mới" với những lý thuyết hoàn toàn mới cùng vô số thuật ngữ lạ mắt. Trong lý thuyết về Trường quyển của ông Minh hoặc lý thuyết về Áp suất chất của bạn Vật lý vui đưa ra. Đọc những lý thuyết như vậy, đương nhiên vốn từ Vật lý của chúng ta tăng lên, mặc dù thấm nhuần những từ ngữ đó có lẽ chỉ có tác giả.

Một nguồn khác, không phải ít, để tăng cường cho lượng thuật ngữ khoa học của chúng ta là từ những người ít nghiên cứu, song cần phải viết về Khoa học, nên họ dịch từ tiếng nước ngoài theo một văn phong thơ ngây, và nhiều khi không khoa học. Đây là một điểm cần tránh với những bạn trẻ đọc sách khoa học trực tiếp từ tiếng nước ngoài. Khi chuyển ngữ, nhất thiết phải tìm hiểu từ đó đã có trong Từ điển Tiếng Việt chưa. Nếu thấy không vừa ý với những từ đã có, bạn có thể bổ sung, nhưng phải trên một tinh thần khoa học và một ngữ nghĩa sáng sủa.

Như vậy, sử dụng các thuật ngữ khoa học chúng ta cần thận trọng và chú ý. Với những từ khó, nên đưa ra lời giải thích ngắn gọn. Cần tránh sử dụng quá nhiều thuật ngữ mới để tránh sự khó hiểu trong bài.

(P&Y Club)

[hayahet]

Cái topic này hay đấy chứ. sao không post tiếp bài đi?:-/

[kupi8]

sau khi gián đoạn do sự có ko ai thèm đọc , mình mặt dày vẫn mạn phép tiếp tục post bài

Ảnh: Cặp đôi thiên hà ‘nhảy dây’

Các thiên hà NGC 5216 (trên) và NGC 5218 trông cứ như thể chúng được nối với nhau bằng một sợi dây. Tất nhiên, sợi dây đó là một vệt khí, bụi vũ trụ, và các ngôi sao dài khoảng 22.000 năm ánh sáng. Còn gọi là hệ Keenan (mang tên người phát hiện ra nó) và Arp 104, cặp đôi thiên hà đang tương tác ở trên ở cách xa chúng ta chừng 17 triệu năm ánh sáng theo hướng chòm Đại Hùng. Vệt mảnh vỡ vũ trụ nối chúng lại, cùng với phần kéo dài hình sao chổi của NGC 5218 và những cánh tay biến dạng của NGC 5216, là hệ quả của lực thủy triều tương hỗ. Đã giằng xé nhau trong hàng tỉ năm qua, hai kẻ kình địch trên có khả năng sẽ hợp nhất thành một thiên hà. Những sự hợp nhất thiên hà ngoạn mục như vậy ngày nay được hiểu là một phần bình thường của sự tiến hóa của các thiên hà, trong đó có Dải Ngân hà của chúng ta.



(Adam Block, Arizona University)

[kupi8]

5 kỉ lục của các phi thuyền thám hiểm vũ trụ 5 kỉ lục của các phi thuyền thám hiểm vũ trụ

Theo các tiêu chuẩn của phi thuyền vũ trụ, Voyager 2 là một vận động viên cừ khôi. Hôm 28 tháng 6 rồi, phi thuyền vũ trụ hoạt động lâu nhất này đã vượt qua ngưỡng 12.000 ngày – gần 33 năm – trong vũ trụ. Nhưng nó không phải là phi thuyền duy nhất từng lập kỉ lục trong ngành du hành vũ trụ. Dưới đây, chúng tôi giới thiệu sơ lược 5 kỉ lục mà các phi thuyền đã lập được tính cho đến nay.



Các tàu thám hiểm Voyager 1 và 2 của NASA được phóng lên theo trình từ ngược, nên Voyager 2 thật ra lớn tuổi hơn. Nó bay vào vũ trụ hôm 20/08/1977, 16 ngày trước người anh em song sinh của nó, và đã thăm viếng qua Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên vương tinh và Hải vương tinh.

Nó tiếp tục gửi về các số liệu đo của gió mặt trời khi nó đang đi qua ranh giới của hệ mặt trời tiến ra không gian giữa các sao.

Nguồn năng lượng phóng xạ của nso sẽ giữ nó hoạt động cho đến khoảng năm 2025, lúc ấy nó sẽ 48 tuổi



Sứ mệnh hợp tác Đức-Mĩ, Helios-B, còn gọi là Helios02, là phi thuyền thứ hai trong số hai con tàu vũ trụ đã nghiên cứu mặt trời.

Nó giữ kỉ lục tốc độ nhanh nhất từng thu được với một phi thuyền vũ trụ. Trong lần tiếp cận gần với mặt trời vào năm 1976, nó đã đạt tới tốc độ hơn 250.000 km/h so với ngôi sao mẹ của chúng ta.



Bức ảnh này được chụp bởi Thí nghiệm Chụp ảnh khoa học Phân giải Cao (HiRISE) trên Tàu Trinh sát sao Hỏa của NASA: camera mạnh nhất từng gửi lên một vật thể khác trong hệ mặt trời.

HiRISE có thể phân biệt những chi tiết nhỏ cỡ 1 mét, và thậm chí có thể chụp ảnh những chi tiết khác nhau của các cỗ xe rô bôt sao Hỏa từ trên quỹ đạo



Thiết bị Opportunity của NASA tiếp đất sao Hỏa hôm 25/01/2004 và vẫn hoạt động trong hơn 6 năm 5 tháng sau đó, vượt quá thời gian sống thiết kế của nó đúng 90 ngày.

Người anh em song sinh của nó, Spirit, tiếp đất sớm hơn ba tuần, nhưng đã không còn nghe nói tới kể từ tháng 3 rồi, khi ánh sáng mặt trời hạn chế của mùa đông đã bỏ đói các tấm thu năng lượng mặt trời của nó và buộc nó đi vào ngủ đông.

Nếu nó thức giấc trở lại, nó sẽ giành kỉ lục thiết bị tiếp đất hoạt động lâu nhất của Opportunity.



Mặc dù Voyager 2 xuất phát trước hai tuần, nhưng Voyager 1 là tàu vũ trụ đi nhanh hơn trong cặp đôi song sinh này, cho nên nó đã đi quãng đường xa hơn.

Hiện nay, nó ở nơi cách xa mặt trời gấp 114 lần khoảng cách từ trái đất đến mặt trời, vượt ngoài khoảng cách trung bình 39 lần khoảng cách trái đất- mặt trời của Diêm vương tinh.

Voyager 1 được kì vọng đi vào không gian giữa các sao trong khoảng 5 năm, thoát ra khỏi cái bọt khổng lồ bao xung quanh mặt trời, còn gọi là nhật quyển, do gió mặt trời tạo ra.

(Ảnh: NASA)

[hayahet]

Trích dẫn bài viết của kupi8

sau khi gián đoạn do sự có ko ai thèm đọc , mình mặt dày vẫn mạn phép tiếp tục post bài

Chú cứ tiếp tục mặt dày đi Mấy bài này ngắn đọc cũng được. Mấy bài trên kia dài quá để đọc trước khi đi ngủ thôi

[kupi8]

Thuyết tương đối rộng: Quá khứ, hiện tại và tương lai

Lí thuyết tương đối rộng của Albert Einstein là một trong những thành tựu đỉnh cao của nền vật lí thế kỉ 20. Công bố vào năm 1916, nó giải thích cái chúng ta cảm nhận là lực hấp dẫn thực ra phát sinh từ sự cong của không gian và thời gian.

Einstein đề xuất rằng các vật thể như mặt trời và trái đất làm thay đổi dạng hình học này. Trong sự có mặt của vật chất và năng lượng, nó có thể tiến triển, kéo căng ra và cuộn lại, hình thành nên các gợn, đỉnh và hõm, làm cho các vật đang chuyển động qua nó bị zig zag và cong đi. Cho nên, mặc dù trái đất bị hút về phía mặt trời bởi lực hấp dẫn, nhưng không có lực nào như vậy cả. Nó đơn giản là hình dạng của không-thời gian xung quanh mặt trời cho trái đất biết phải đi theo hướng nào mà thôi.

Lí thuyết tương đối rộng có các hệ quả sâu rộng. Nó không chỉ giải thích chuyển động của các hành tinh; mà nó còn mô tả lịch sử và sự giãn nở của vũ trụ, cơ sở vật lí của các lỗ đen và sự cong của ánh sáng phát ra từ những ngôi sao và thiên hà xa xôi.

Thuyết tương đối rộng: trí tuệ xuất chúng của Einstein

Năm 1905, ở tuổi 26, Albert Einstein đề xuất lí thuyết tương đối đặc biệt. Lí thuyết trên dung hòa cơ sở vật lí của các vật đang chuyển động do galileo Galilei và Newton phát triển với các định luật của bức xạ điện từ. Nó thừa nhận rằng tốc độ của ánh sáng luôn luôn không đổi, bất kể chuyển động của người đo nó như thế nào. Thuyết tương đối đặc biệt cho rằng không gian và thời gian hòa quyện với nhau đến một mức độ trước đó chưa bao giờ người ta tưởng tượng ra.

Sang năm 1907, Einstein bắt đầu thử mở rộng thuyết tương đối đặc biệt để bao hàm cả sự hấp dẫn. Đột phá đầu tiên của ông xuất hiện khi ông đang làm việc tại một phòng cấp bằng sáng chế ở Bern, Thụy Sĩ. “Bất ngờ một ý tưởng nảy đến với tôi”, ông nhớ lại. “Nếu như một người rơi tự do, anh ta sẽ không cảm nhận thấy sức nặng của mình... Thí nghiệm tưởng tượng đơn giản này... đã đưa tới đến lí thuyết của sự hấp dẫn”. Ông nhận ra rằng có một mối liên hệ sâu sắc giữa các hệ bị ảnh hưởng bởi sự hấp dẫn và các hệ đang gia tốc.



Bước phát triển lớn tiếp theo xuất hiện khi Einstein được giới thiệu cơ sở hình học phát triển bởi các nhà toán học Đức thế kỉ thứ 19, Carl Friedrich Gauss và Bernhard Riemann. Einstein áp dụng công trình của họ để viết nên các phương trình liên hệ hình học của không-thời gian với lượng năng lượng mà nó chứa. Ngày nay được gọi là các phương trình trường Einstein, và công bố vào năm 1916, chúng thay thế cho định luật vạn vật hấp dẫn của Newton và vẫn sử dụng cho đến ngày nay, sau gần một thế kỉ.

Sử dụng thuyết tương đối rộng, Einstein đã đưa ra một loạt dự đoán. Thí dụ, ông chỉ ra lí thuyết của ông sẽ dẫn đến sự trôi giạt quan sát thấy của quỹ đạo Thủy tinh như thế nào. Ông còn tiên đoán rằng một vật khối lượng lớn, như mặt trời, sẽ làm méo hành trình của ánh sáng đi qua gần nó: tóm lại, hình dạng của không gian sẽ tác dụng như một thấu kính và làm tập trung ánh sáng.

Einstein còn cho rằng bước sóng của ánh sáng phát ra ở gần một vật thể khối lượng lớn sẽ bị kéo căng ra, hay lệch đỏ, khi nó trèo ra khỏi không-thời gian bị cuộn lại ở gần vật thể nặng đó. Những tiên đoán này ngày nay được gọi là ba phép kiểm tra cổ điển của thuyết tương đối rộng.

Còn tiếp...

(Theo New Scientist)

[kupi8]

10 triệu năm nữa, lục địa châu Phi sẽ bị tách ra làm hai

Các nhà khoa học tại trường Đại học Leeds dự báo trong vòng 10 triệu năm nữa, vùng sừng châu Phi sẽ biến mất và một đại dương mới sẽ ra đời.



Đội nghiên cứu, với mục tiêu chứng tỏ rằng diễn biến địa chất có thể thật nhanh chóng và dữ dội, sẽ trình bày nghiên cứu của họ tại Triển lãm khoa học Hè Hội Hoàng gia năm nay, mở cửa ở London, ngày 28/6. Du khách tham quan sẽ có thể thực hiện một tour 3D qua vết nứt Afar ở Ethiopia - ở trên và bên dưới mặt đất – nơi lục địa châu Phi đang vỡ rạn ra.

Trong sa mạc Afar hẻo lánh, một đoạn dài 60km của ranh giới mảng đã nứt ra nhiều đến 8m trong 10 ngày vào năm 2005. Khe nứt chứa đầy 2,5 km khối đá tan chảy – đủ để chôn vùi 42 km vuông khu vực giao thông tấp nập của London bên dưới 60m dung nham.

Kể từ đó, vết nứt ngày một rộng ra và dài ra với những đợt phun trào gần đây nhất xảy ra mới hồi tháng 3/2010. Các nhà khoa học đang nghiên cứu khu vực đó tin rằng một đại dương mới đang từ từ hình thành và cuối cùng sẽ tách lục địa châu Phi ra làm hai.

Tiến sĩ Tim Wright thuộc Khoa trái đất và Môi trường, Đại học Leeds, nói: “Quá trình hình thành đại dương thường ẩn sâu bên dưới lòng biển, nhưng ở Afar, chúng tôi có thể đi bộ băng qua khu vực nơi bề mặt trái đất tách ra xa nhau – điều đó thật sự thú vị”.

“Hiện tại, chúng ta có cơ hội tiến hành mọi loại thí nghiệm trong phòng thí nghiệm tự nhiên độc nhất vô nhị này, để tìm hiểu thêm về các quá trình có liên quan trong sự định hình bề mặt Trái đất. Nó giúp chúng ta tìm hiểu và giảm nhẹ các hiểm họa thiên nhiên như động đất và núi lửa phun”.

“Hoạt động đó trong 5 năm qua ở Afar thật sự không thể tin được – chúng ta đang chứng kiến các mảng nền tách ra xa nhau trong thời gian thực trước mắt mình. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy tầm quan trọng của magma tan chảy trong toàn bộ tiến trình đó – chúng tôi đã có thể theo dõi magma từ bên dưới lớp bao của Trái đất cho đến khi nó xâm nhập vào các vết nứt và hóa rắn thành lớp bao mới, hay phun lên trên bề mặt”.

(theo PhysOrg.com)